Het Ozone Monitoring Instrument (OMI) is een door Nederland en Finland ontwikkeld instrument dat wereldwijd de concentratie van ozon en andere belangrijke gassen in de atmosfeer meet. Voor het eerst in de geschiedenis brengt OMI, dagelijks en wereldwijd, de ozonconcentratie in beeld. En dat met een resolutie die tot dusver op die schaal nog nooit is bereikt, zowel laag, als hoog in de atmosfeer. Dat is bijvoorbeeld belangrijk voor het voorspellen van de (lokale) intensiteit van ultraviolette straling en smogvorming.
OMI maakt onderdeel uit van de EOS Aura-satelliet van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA.
Development Model van de OMI Optical Bench
Ozon is belangrijk voor onze leefomgeving. De ozonlaag op veertig kilometer hoogte beschermt mens en dier tegen schadelijke ultraviolette straling. De afgelopen dertig jaar is de ozonlaag aangetast, en wetenschappers willen graag weten hoe dat precies komt en of de laag zich wellicht weer herstelt.
OMI zal voortdurend gegevens verzamelen over gassen in de atmosfeer, ozon in het bijzonder. Op grond van die data kunnen wetenschappers iets zeggen over de conditie van de ozonlaag, en ook over de hoeveelheid ultraviolette straling die ze doorlaat. Ook zal OMI dagelijks en wereldwijd informatie geven over vervuilende gassen in de onderste tien kilometer van de atmosfeer. Ook levert OMI belangrijke informatie voor de studie en voorspelling van klimaatveranderingen. Bijzonder is dat het instrument relatief kleine stukjes oppervlak kan bekijken (van circa tien bij tien kilometer). Voor het eerst in de geschiedenis kan zo nauwkeurig wereldwijd informatie worden verzameld over lokale luchtverontreiniging.
EOS Aura is een wetenschappelijke satelliet van NASA, bedoeld voor atmosferisch onderzoek en gebouwd door het voormalige TRW Inc. Ze is uitgerust met vier wetenschappelijke instrumenten en zal daar zes jaar lang metingen mee doen. OMI kan vier belangrijke dingen meten wat betreft de kwaliteit van de ons omringende atmosfeer: troposferiche ozon (in de laagste tien kilometer van de atmosfeer), troposferisch stikstofoxide (NO2 ), troposferische aërosolen (kleine stof- of vochtdeeltjes in de atmosfeer) en zwaveldioxide. Verder moet OMI antwoord geven op een aantal vragen: herstelt de ozonlaag zich zoals verwacht? Wat is de oorzaak van de vorming van aërosolen en spore-gassen en hoe verplaatsen deze concentraties zich? Wat is de rol van ozon en aërosolen op een eventuele klimaatverandering? En wat kan de mogelijke oorzaak zijn van verandering van de ultraviolette (UV-B) straling aan het aardoppervlak?
Dat NASA heeft gekozen voor een Nederlands instrument op EOS is niet onlogisch. Nederland heeft het afgelopen decennium wereldwijd een uitstekende naam opgebouwd op het gebied van instrumenten voor atmosferisch onderzoek vanuit de ruimte. Een goed voorbeeld daarvan is de ontwikkeling en bouw door een Nederlands consortium van het 'hart' van het geavanceerde SCIAMACHY instrument. De elektronica werd gebouwd door DASA, nu Astrium. Het is een spectrometer waarmee wetenschappers meer inzicht krijgen in de rol die met name ozon in de atmosfeer speelt. SCIAMACHI vliegt sinds voorjaar 2002 op de Europese Envisat-satelliet en werkt goed.
OMI is ontwikkeld door het Nederlandse Dutch Space en TNO, in samenwerking met de Finse bedrijven Patria Finavitec en VTT. Het KNMI als wetenschappelijk leider (Principal Investigator) van het project en de Stichting Ruimteonderzoek Nederland (SRON) zijn nauw bij het project betrokken. Opdrachtgever voor OMI is het Nederlands Instituut voor Vliegtuigontwikkeling en Ruimtevaart (NIVR). De wetenschappelijke gebruikers zijn onder andere het KNMI in Nederland, het FMI in Finland en NASA.
Een project als OMI laat zien dat Nederland bij wil dragen aan de opbouw van een mondiaal aardobservatie-netwerk. Het komt bovendien tegemoet aan de behoeften van (Nederlandse) gebruikers, in dit geval dus vooral KNMI, maar ook RIVM, FMI, NASA en anderen.
Ook toont het aan dat Nederland de kennis en kunde heeft om relevante inbreng te leveren. Het betrokken samenwerkingsverband tussen de Nederlandse onderzoekswereld, kennisinstituten en ruimtevaartindustrie laat zien dat Nederland bij de absolute wereldtop behoort. Het is belangrijk die expertise te koesteren en zo mogelijk te verbeteren om die positie internationaal verder uit te kunnen buiten.
Een project als OMI voor EOS Aura is een belangrijke stimulans voor de creativiteit en innovatie in wetenschap en techniek, met resultaten waar BV Nederland als geheel wat aan heeft. Het laat ook zien dat investeringen in ruimtevaartprojecten een veelvoud aan economische activiteiten in Nederland opleveren. Door internationale samenwerking, hoge kennisintensiteit en een grensverleggend karakter, draagt deelname aan ruimtevaartprojecten als OMI in belangrijke mate bij aan de realisatie van een hoogwaardige kenniseconomie op internationaal toonaangevend niveau in Nederland.
Binnen het OMI project heeft Dutch Space niet alleen een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van instrument, maar ook in de ontwikkeling van de OMI Ground Data Processing Software.
Recente informatie over OMI, onder andere met waarnemingsresultaten, is beschikbaar op de OMI Updates pagina
OMI pagina bij KNMI
